có người
Định nghĩa
- Cụm từ:
- Chỉ sự tồn tại của một hoặc nhiều người: "có người" được dùng để thông báo rằng một địa điểm, không gian, hoặc tình huống nào đó đang có sự hiện diện của người, không bị trống vắng.
- Dùng để chỉ sự chiếm chỗ, không còn trống: Trong ngữ cảnh cụ thể, "có người" mang nghĩa một vị trí (ghế, phòng, chỗ đỗ xe) đã bị chiếm giữ bởi người khác, không còn sẵn có để sử dụng.
- Chỉ một người nào đó không xác định: "có người" cũng có thể dùng để nói về một cá nhân không được nêu tên cụ thể, tương tự như "ai đó".
Ví dụ sử dụng
Chỉ sự hiện diện:
- Nhà có người, không vắng đâu. (Ngôi nhà đang có người ở, không phải là không có ai.)
- Có người đang đợi anh ở ngoài cổng. (Một người nào đó đang chờ bạn ở lối ra vào.)
Chỉ sự chiếm chỗ:
- Ghế này có người rồi, anh ngồi ghế khác nhé. (Chiếc ghế này đã có người ngồi, không còn trống.)
- Phòng vệ sinh có người, chờ một lát. (Nhà vệ sinh đang được sử dụng, không thể vào ngay.)
Chỉ người không xác định:
- Có người nói rằng ngày mai trời sẽ mưa. (Ai đó đã nói rằng ngày mai trời sẽ mưa.)
- Có người để quên túi xách ở đây. (Một người lạ nào đó đã để quên túi xách tại chỗ này.)
Các cách sử dụng nâng cao
"có người" trong câu phủ định: Khi kết hợp với "không", cụm này trở thành "không có người", mang nghĩa vắng mặt hoặc không có ai.
- Trong phòng không có người. (Căn phòng trống rỗng, không ai ở đó.)
"có người" trong câu hỏi: Dùng để hỏi về sự hiện diện hoặc tình trạng chiếm chỗ.
- Ở đây có người không? (Hỏi xem chỗ này có ai đang ngồi hay không.)
Biến thể và từ gần giống
Có ai (cụm từ): tương tự "có người", nhưng thường dùng trong câu hỏi hoặc câu phủ định.
- Có ai ở nhà không? (Hỏi xem trong nhà có người không.)
Có mặt (cụm từ): chỉ sự hiện diện của một người cụ thể tại một địa điểm.
- Anh ấy có mặt trong cuộc họp. (Anh ấy tham dự cuộc họp.)
Từ đồng nghĩa
Có kẻ: thường mang sắc thái tiêu cực hoặc chỉ người lạ (ít dùng).
- Có kẻ đang rình mò ngoài cửa sổ. (Một người khả nghi đang quan sát từ ngoài cửa sổ.)
Có ai đó: nhấn mạnh tính không xác định của người được nhắc đến.
- Có ai đó đã gọi điện cho tôi tối qua. (Một người lạ đã gọi điện cho tôi vào tối hôm qua.)
Thành ngữ liên quan
Có người có ta: chỉ sự công bằng, có qua có lại trong quan hệ xã hội.
- Làm ăn phải có người có ta mới bền. (Trong kinh doanh, cần có sự tôn trọng lẫn nhau mới thành công lâu dài.)
Có người ra, có người vào: diễn tả sự nhộn nhịp, có nhiều người lui tới.
- Ngày Tết, nhà nào cũng có người ra, có người vào. (Vào dịp Tết, mọi nhà đều đông đúc khách khứa.)